Яшел Үзән территориаль органы белгечләре Апас муниципаль районындагы туган якны өйрәнү музеенда булды

15 апрель 2019 ел., дүшәмбе

ТАССР оешуның 100 еллыгына багышланган чаралар кысасында Татарстан Республикасы Дәүләт алкоголь инспекциясенең Яшел Үзән территориаль органы хезмәткәрләре Апас районының туган якны өйрәнү музеенда булдылар. Музей тарихы 1991 елның 14 октябреннән башлана. Музейда төрле дәвер экспонатлары тупланган. Алар арасында археологик һәм палеонтологик табылдыклар, борынгы кешеләрнең Копров стоянкасыннан хезмәт кораллары (сөяк инәләр, балта, таш чүкеч), мөгезборынның баш сөяге, мамонт теше, 85 см озынлыгында кырпы балыгы сөягеннән фрагмент һ.б. Тарих документлар, фотолар һәм XIX-XX г. предметлары белән бирелгән. Этнография бүлеге кунакларны Казан татарларының көнкүреш предметлары, яшәеш рәвеше һәм осталыклары белән таныштыра. Чигелгән һәм өйдә тукылган сөлгеләр күп күрсәтелгән. Крестьян ызбасыннан фрагмент оештырылган, анда ХХ гасыр башында алмагач агачыннан ясалган карават та бар. Татар эшләнмәләреннән тыш, экспозициядә ХХ гасыр башы удмурт челтәр кәрнизләре һәм XVIII гасыр азагы өйдә тукылган уникаль башкорт сөлгеләре күрсәтелгән.    

Апас данлыклы татар мәгърифәтчесе, галим, беренче татар аңлатмалы сүзлеген төзүче Җамал Вәлиди (1887-1932) исеме белән бәйле, ул 1931 нче елда репрессияләнгән. Гражданнар сугышы чоры корал фрагментлары, ак-чехлар белән көрәш һәм җиде помещик утарының җимерелүе турында газета материаллары белән бирелгән. Экспозициядә Фигнерларның өч утары турында материаллар бар. Бөек Ватан сугышы экспонатлары арасында 1942 елгы оборона корылмаларын (окоплар) кабул итү-тапшыру акты кызыклы. 1941 нче елның октябреннән башлап 1942 елның февраленә кадәр Апас районында алман армиясе алга киткән очрак өчен кулдан 300 км артык окоп казыла. Эшләрдә 1 миллион тирәсе кеше катнаша. Документлар арасында – шушы төбәктән чыгучы өч Советлар Союзы Герое һәм Апас районының Биеш авылында туган, Нюрнберг процессында катнашкан контр-адмирал И.М.Золин турында материаллар: 1943 нче елда М.И.Калинин белән фотолар, 1960 нчы елдан 1972 нче елга кадәр мәктәп музеена язылган хатлар һ.б. Хәзерге вакытта музейга килүчеләр өчен даими гамәлдә булган җиде экспозиция эшли: археология һәм табигать; революциягә кадәрге чор; көнкүреш интерьеры һәм татар авылларының этнографиясе; 1917 нче елдан 1940 нчы елга кадәрге чор, НЭП, коллективлаштыру һәм репрессия чоры; 1941-1945 нче еллардагы Бөек Ватан сугышы чоры; районның данлыклы кешеләре; районның бүгенгесе һәм типография.  Музейда күрсәтелгән экспозицияләр таң калдыра. Территориаль орган белгечләре Татарстандагы бер район тарихы турында бик күп кызыклы мәгълүмат алды.

 

ЯҢАЛЫКЛАРГА ЯЗЫЛУ
Сайттагы барлык материаллар лицензия буенча тәкъдим ителә:
Creative Commons Attribution 4.0 International
Яндекс цитирования